ERDEK

İklimi, coğrafyası ve doğasıyla tarihin ilk çağlarından itibaren insan yerleşimine sahne olmuş Erdek, Herotot’a kadar birçok seyyahın övgüsüne, gezginlerin anılarına konu olmuştur.



Yapmadan Dönmeyin:

Adaları ziyaret etmeden

Plajların tadını çıkarmadan

Antik kalıntıları gezmeden

 

 

Yüz Ölçümü :          312,52  km²

Nüfus (2018):          32.963

Merkeze Uzaklığı:  120 km

İlçe; Marmara Bölgesi’nde, Marmara Denizi’ne doğru uzanan Kapıdağ Yarımadası’nda, Erdek Körfezi’ndedir. Eski adı Arktonnessos olan Kapıdağ Yarımadası ile kuzey ve batı çevresindeki Marmara, Paşalimanı, Türkeli (Avşa), Ekinlik adalarından ve diğer küçük adalardan oluşmaktadır.                         

           

Erdek ve çevresi göz alabildiğine zeytin ağaçlarıyla kaplıdır. Zeytincilik yörenin önemli bir gelir kaynağıdır. Genelde sofralık zeytin (sele, salamura, çizme ve kırma) ile zeytinyağı üretimi yapılmaktadır.

           

Erdek tarihte Artake adıyla tanınmaktadır. Bu isimlere bakarak ilçenin sitler tarafından kurulduğu söylenebilir. Ancak Erdek tarihi milattan önce 5400’lü yıllara dayanır. Artake sitlerin efsanevi krallarından biridir. Erdek, Kapıdağ Yarımadası’nın güney eteklerinde antik adı Mysia olan bölgenin sınırları içindedir. Ünlü coğrafyacı Strabon, Kapıdağ’ın (Arktonesos) eskiden aslında bir ada olduğundan ve iki köprü ile ana karaya bağlandığından söz eder. M.Ö. 1200’lerden sonra bir Trak boyu olan Dolion’lar tarafından ele geçirilen yöreye eskiden Dolionis denilmiştir. Yöredeki en önemli antik yerleşim merkezi olan Kyzikos (Belkız), ele geçen Geç Dönem seramik eserlerinden anlaşıldığına göre, M.Ö. 7. yy’ ın ilk yarısında Miletosluların kurduğu, Antik Propontis bölgesinin en eski İon kentlerinden biriydi. Kapıdağ Yarımadası, kenti ve yaklaşık 200 gemi barındırabilen doğal iki limanını sert kuzey rüzgarlarından koruyordu. Geniş ve verimli toprakları ile etki alanı Pergamon’a kadar uzanan Kyzikos, Marmara Denizi kıyılarından, güneye uzanan yolların başlangıç noktasındaki konumuyla zamanla büyük bir gelişme göstererek ün yaptı. Ayrıca dönemin en tanınmış paraları olan, altın ve gümüş alaşımından yapılan ve Kzikene adıyla anılan sikkeleri ile de ünlü bir sanat merkeziydi.

           

M.Ö. 6. yy sonlarında Darius zamanında Pers egemenliğine girdi. M.Ö. 334’te Büyük İskenderin eline geçti ise de onun ölümünden sonra bağımsızlığına kavuşan kent Pergamon Krallığı ile ilişkilerini geliştirdi. Roma döneminde de özerkliğini koruyan Kyzikos en parlak yaşantısını bu dönemde sürdürdü. Olympos’un 13. tanrısı olarak ilan edilen İmp. Hadrianus adına, Geç Roma Dönemi’nde yaptırılan büyük Zeus Tapınağı buraya Metropolis - Neokoros ünvanını kazandırdı. Konstantinapolis’in (İstanbul) Bizans’ın başkenti olması üzerine önemini yitirmeye başlayan Kyzikos, M.S. 943 ve 1063 yıllarındaki depremler ve yangınlardan etkilenerek büyük ölçüde yıkıldı ve kent halkı bu günkü Erdek’in bulunduğu yerdeki Artake’ye göçtü. 14. yy başlarında da Karasioğullarının yönetimine giren Erdek, Orhan Gazi zamanında Osmanlı topraklarına katıldı. Kent ve çevresindeki antik yerleşim kalıntılarında kazı çalışmaları, 1952-53 ve 1957 yıllarında Ord. Prof. Dr. Ekrem Akurgal tarafından başlatılmıştır. Ünlü Hadrian Tapınağı’ndan günümüze sadece, Halen mağara olarak adlandırılan bölgede görülen temel kalıntılara ulaşabilmiştir. Yöredeki kazılardan ele geçen bazı buluntular şu anda İstanbul Arkeoloji Müzesi ve bir kısmı Erdek Açıkhava Müzesi’nde sergilenmektedir. Kapıdağ Yarımadası eskiden kıyıya çok yakın bir ada iken, zamanla dar ve alçak bir Kıstak ( tombolo ) ile karaya bağlanarak bir yarımadaya dönüşmüştür. Yarımadanın karayla bağlantısını sağlayan bu kıstak yağışlı dönemlerde bataklığa dönüşür ve Belkız Bataklığı ( Belkız Tombolosu ) olarak adlandırılır.

           

Kyzikos Antik Kenti, Erdek sınırları içinde, Antik dönemde Arktonnessos - Ayı Adası olarak anılan Kapıdağı Yarımadası’nın ana kara ile birleştiği kıstağın güney ucuna yakın kısımda, Erdek -Bandırma karayolu üzerinde, Erdek’ten 8 km doğuda yer almaktadır.

           

Kyzikos Kenti’nde şimdiye kadar tespit edilmiş dört tane tapınak vardır. Bunlardan en büyüğü ve en önemlisi Hadrian Tapınağı’dır.

           

Açık Hava Müzesi, Türkiye’nin ilk açık hava müzelerinden olan Erdek Açık Hava Müzesi, Hükümet Konağı’nın yanındaki 400 m²lik alanda, 1948 yılında kurulmuştur. Kyzikos Antik Kenti’nde bulunan Helenistik ve Roma dönemleri kalıntıları olan afrodit heykeli ve diğer heykeller, dikilitaş, yazıtlar, lahitler, mezar stelleri, kabartmalar, levhalar, mozaik parçaları, hadrianus tapınağına ait sütun ve başlıkları sergilenmektedir.

           

Kirazlı Manastırı, Kapıdağı Yarımadası’nın kuzeydoğu sahiline yakın bir yerde Yukarıyapıcı ile Ballıpınar köyleri arasında bir yükseltide yer almaktadır. Antik dönemde Didumus Dağı olarak bilinen dağın eteğinde manastır, kilise ve yapı gruplarından oluşan bir komplekstir. Duvar tekniğine göre; 19.yy’ da (1800’lü yıllar) Rumların kullandığı bir dini anıt yapı olduğu anlaşılmaktadır.

           

Erdek’in bir kilometre kuzeyinde yer alan Palata Çeşmesi her zaman bol ve soğuk suyu ile bilinir. Çeşmenin yapıldığı dönemlerde künkler aracılığıyla deniz kıyısından gemilere ve ilçeye su sağladığı bilinir.

           

Palata Çeşmesi’nden yaklaşık 300 m ileride bulunan Apostol, tarihi geçmişe sahip bir mesire alanıdır. Burası gerek tarihi gerekse doğa açısından Erdek’in en önemli noktalarından biridir.

           

Paşa Limanı ve Zeytinli Adası, bakir doğasıyla ve muhteşem manzaralarıyla çok keyifli ve huzurlu bir yerdir.

 

Erdek’in en önemli özelliklerinden biri merkezinde de denize girilebilen harika sahillere ve plajlara sahip olmasıdır. Doğasını ve denizini korumayı başarmış ender yerlerden birisi olan Erdek’in en bilinen sahili “Kurbağalı"dır.

           

Erdek’in meşhur mavi bayraklı plajlarından birisi de Çuğra sahilleri ve plajıdır. İnce ve sarı kumuyla, tertemiz deniziyle yaz aylarında yerli ve yabancı turistlerin akınına uğrayan gözde bir tatil yeridir.

 



İlgili Makaleler

Yapmadan Dönmeyin:

Adaları ziyaret etmeden

Plajların tadını çıkarmadan

Antik kalıntıları gezmeden

 

 

Yüz Ölçümü :          312,52  km²

Nüfus (2018):          32.963

Merkeze Uzaklığı:  120 km